Klasa EN 12068 informuje o odporności powłoki taśmowej na obciążenia mechaniczne i termiczne: litera (A/B/C) oznacza poziom odporności na ścinanie i wgniecenia, a cyfry (30/50) maksymalną temperaturę pracy w °C. Dla przewiertów sterowanych i gruntów ubitych stosuje się klasę C50; dla typowych wykopów wystarcza A30 lub B30. Dobór klasy zapisuje się w specyfikacji razem z grubością systemu.
Oznaczenie „EN 12068 klasa C50” na karcie powłoki taśmowej to nie hasło marketingowe, tylko precyzyjna informacja odporności mechanicznej i termicznej systemu. Wyjaśniamy, co oznaczają litery i cyfry oraz jak przełożyć je na warunki gruntowe i eksploatacyjne konkretnego rurociągu.
Co reguluje norma EN 12068?
Norma EN 12068 („Ochrona katodowa - Zewnętrzne powłoki organiczne do ochrony przeciwkorozyjnej stalowych rurociągów podziemnych lub zanurzonych, stosowane z ochroną katodową - Taśmy i materiały termokurczliwe”) definiuje wymagania dla zimno nakładanych systemów taśmowych oraz materiałów termokurczliwych. Określa zarówno właściwości samego materiału (grubość, przyczepność, wytrzymałość), jak i metody badań, którym system musi zostać poddany, aby uzyskać przypisanie do klasy.
Klasyfikacja opiera się na wynikach badań: wytrzymałości na udarność, odporności na wgniecenia (indentacja), odporności na rozwarstwienie katodowe oraz przyczepności - zarówno między warstwami systemu, jak i do powierzchni rury i powłoki fabrycznej.
Litera: odporność mechaniczna - A, B czy C?
Norma dzieli powłoki na trzy klasy odporności mechanicznej:
- Klasa A - niska odporność mechaniczna; do warunków łagodnych: grunty niekamieniste, niewielkie obciążenia, składowanie i układanie bez szczególnych ryzyk,
- Klasa B - średnia odporność mechaniczna; typowe zastosowania dla rurociągów podziemnych, standardowe zasypywanie wykopu,
- Klasa C - wysoka odporność mechaniczna; grunty kamieniste, trudne warunki zasypu, miejsca narażone na dodatkowe naprężenia, przekroczenia pod drogami i torami.
W naszym katalogu klasa A30 występuje np. przy systemach wazelinowych (PremTape A30), klasę B30 mają m.in. taśma Vogelsang Evo® Universal, system SFPWRAP B30 (ALTENE) i system Premcote B30, a klasy C50 dostarczamy w kilku systemach - m.in. Vogelsang SB C50 i SFPWRAP C50 (ALTENE).
Cyfra: temperatura pracy - 30, 50 czy HT?
Liczba po literze określa klasę maksymalnej temperatury ciągłej pracy:
- 30 - system przeznaczony do temperatury pracy do 30°C (domyślna klasa dla większości gazociągów i wodociągów),
- 50 - do 50°C (np. rurociągi produktowe, odcinki nadziemne ogrzewane słońcem),
- HT - powyżej 50°C, z dokładnością co 10°C podawaną w nawiasie, np. HT(60).
Stąd oznaczenie EN 12068-B30 czytamy: średnia odporność mechaniczna, praca ciągła do 30°C. EN 12068-C50 L to z kolei powłoka o wysokiej odporności mechanicznej, do 50°C, z dopuszczeniem manipulacji i układania w niskich temperaturach (klasa L, od -20°C do -5°C).
Klasy warunków specjalnych: L, VL i UV
- L - możliwość manipulacji i układania powłoki w temperaturach od -20°C do -5°C,
- VL - bardzo niskie temperatury, poniżej -20°C (minimalna temperatura układania ustalana z producentem),
- UV - odporność na długotrwałą ekspozycję na promieniowanie słoneczne podczas składowania lub pracy nadziemnej.
Jak dobrać klasę do projektu?
Praktyczna reguła doboru: im trudniejsze warunki zasypu i większe obciążenia mechaniczne, tym wyższa wymagana klasa literowa; im wyższa temperatura medium lub ekspozycji, tym wyższa klasa cyfrowa. Dla typowych gazociągów w gruntach niekamienistych wystarcza klasa B30. Przy zasypie materiałem kamienistym, na przekroczeniach pod przeszkodami oraz przy temperaturach medium powyżej 30°C rekomendujemy klasę C50 lub system z dodatkową warstwą mechaniczną.
Specyfikacje projektowe (np. wymagania operatorów sieci przesyłowych) często wprost wskazują wymaganą klasę - warto ją sprawdzić przed zamówieniem. Jeśli masz wątpliwości, prześlij nam parametry instalacji - dobierzemy system do warunków pracy i wymagań specyfikacji.
Gdzie sprawdzić klasę konkretnego produktu?
Klasę EN 12068 podajemy na każdej karcie produktu z kategorii powłok taśmowych - wraz z kompletem norm, z którymi system jest zgodny (m.in. DIN 30672), oraz parametrami technicznymi. Karta „Zgodność z normami” przy produkcie opisuje, co dana norma obejmuje i dlaczego ma znaczenie dla trwałości zabezpieczenia.